Bệnh hô hấp

Bệnh hô hấp: Nguyên nhân, triệu chứng và phác đồ điều trị

Bộ máy hô hấp đảm nhiệm chức năng vô cùng quan trọng của cơ thể đó là trao đổi khí. Trên thực tế, bệnh lý hô hấp không chừa một ai, trẻ em, thanh niên hay người cao tuổi đều có nguy cơ mắc những bệnh lý này.

1. Dịch tễ học:

Bệnh hô hấp là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn thế giới. Theo số liệu thống kê ở Mỹ năm 2010 cho thấy, mỗi năm có khoảng 1 tỷ ca cảm lạnh thông thường và 6.8 triệu ca phải nhập viện cấp cứu trong tình trạng bị rối loạn hô hấp.

Ở Anh, 14.2 % ( 1/7 ) dân số mắc bệnh lý hô hấp mãn tính, phổ biến nhất là bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính COPD, hen suyễn, viêm phế quản mãn tính.

Các bệnh về đường hô hấp ( bao gồm ung thư phổi ) chiếm 10% số ca nhập viện và 16% ca tử vong tại Canada.

2. Định nghĩa

Theo wikipedia, bệnh lý đường hô hấp là một thuật ngữ y tế bao gồm các bệnh lý ảnh hưởng trực tiếp đến các cơ quan hay mô đường thở gây khó khăn trực tiếp đến quá trình trao đổi khí ở người.

Hệ thống hô hấp có thể chia thành đường hô hấp trên và đường hô hấp dưới dựa trên đặc điểm giải phẫu. Đường hô hấp trên bao gồm mũi, hầu họng, thanh quản, trong khi đường hô hấp dưới bao gồm khí quản, phế quản chính và phổi.

Các bệnh về đường hô hấp thường tiến triển từ nhẹ như cảm lạnh thông thường đến nặng như viêm phổi do vi khuẩn, tắc mạch phổi, hen suyễn cấp tính và ung thư phổi.

3. Nguyên nhân gây ra các bệnh lý ở đường hô hấp

Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra các vấn đề về hô hấp. Ô nhiễm môi trường ngày càng tăng cao là nguyên nhân hàng đầu gây nên hen suyễn, phổi tắc nghẽn mạn tính ( COPD ) hay ung thư phổi. Trong đó, COPD là bệnh lý có nguy cơ tử vong thứ 4 toàn cầu. Ước tính ở Việt Nam có khoảng 4.2% dân số trên 40 tuổi mắc phải căn bệnh này.

Thay đổi thời tiết thất thường có thể khiến một số người mắc phải bệnh lý viêm phổi, viêm phế quản… đặc biệt là trẻ em – nhóm đối tượng có sức đề kháng kém, cơ thể không kịp thích nghi với những thay đổi từ bên ngoài.

Ngoài ra, một số nguyên nhân khác phải kể đến là:

  • Chức năng miễn dịch thấp
  • Điều kiện khí hậu bất lợi và ô nhiễm môi trường, không khí ngày càng tăng cao
  • Tiếp xúc nhiều với khói bụi, hóa chất và khí độc hại
  • Sự nhiễm trùng của nấm, virus, vi khuẩn gây bệnh.

4. Các bệnh lý thường gặp:

Các bệnh về đường hô hấp được phân chia theo nhiều cách khác nhau dựa trên bộ phận và mô liên quan, theo mô hình dấu hiệu – triệu chứng liên quan hay theo nguyên nhân gây bệnh.

Bệnh lý đường hô hấp sẽ gây ảnh hưởng đến bất kì cơ quan nào liên quan đến quá trình hô hấp trong cơ thể mà như: mũi, thanh quản, cổ họng, khí quản, phế quản, mô phổi.

Rối loạn hô hấp bao gồm các bệnh lý:

  • Phổi tắc nghẽn mạn tính ( COPD )
  • Viêm phế quản mãn tính
  • Khí phế thũng
  • viêm phổi
  • Hen suyễn
  • Hội chứng suy hô hấp cấp tính.
  • Nhiễm trùng đường hô hấp trên: viêm amidan, viêm xoang, viêm họng.



5. Chẩn đoán

Bệnh lý về đường hô hấp có thể được chẩn đoán bằng cách thực hiện một hoặc nhiều xét nghiệm sau:

  • Sinh thiết phổi hoặc màng phổi
  • Xét nghiệm máu
  • Nội soi phế quản
  • X – Quang ngực
  • Chụp cắt lớp vi tính bao gồm chụp cắt lớp vi tính độ phân giải cao
  • Nuôi cấy vi sinh vật từ dịch tiết đờm
  • Quét siêu âm có thể hữu ích để phát hiện tràn dịch màng phổi
  • Kiểm tra chức năng phổi
  • Thông khí quyét tưới máu

6. Điều trị

Tùy thuộc vào từng bệnh lý, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp. Trong một số trường hợp, điều trị các bệnh lý liên quan đến đường hô hấp thường đảm bảo nguyên tắc:

  • Loại bỏ yếu tố nguy cơ:

Các chất gây ra bệnh lý hô hấp được gọi là yếu tố kích hoạt. Nguyên tắc đầu tiên trong điều trị là tránh các yếu tố kích hoạt để kiểm soát cơn hen suyễn hay dị ứng. Bạn có thể thực hiện bằng cách :

  • Đeo khẩu trang chống bụi khi làm việc nhà.
  • Làm việc trong phòng kín có thể hạn chế tác nhân gây dị ứng
  • Tránh thú cưng, lông xù.
  • Giặt khăn trải giường ít nhất 1 lần/ 1 tuần
  • Ở trong nhà trong thời gian cao điểm khói bụi, nắng nóng.
  • Thay bộ lọc trên máy điều hòa thường xuyên
  • Dùng thuốc điều trị


Thuốc cũng rất quan trọng trong việc điều trị các vấn đề về đường hô hấp. Thuốc dị ứng như kháng histamin hay thuốc thông mũi steroid dạng hít có thể giúp giảm nhanh những triệu chứng khó chịu và làm bạn dễ thở hơn.

Hen suyễn được điều trị bằng thuốc hít hoặc thuốc uống giúp giãn đường thở và giảm viêm. Những loại thuốc hen đôi khi còn ngăn ngừa tắc nghẽn đường thở và sản xuất chất nhày quá mức. Những người mắc hen suyễn phải kiểm soát tình trạng viêm, giữ cho đường thở luôn thông thoáng và giảm độ nhạy cảm với các tác nhân gây hen.

Can thiệp bằng y tế là phương pháp cuối cùng chỉ khi vấn đề về hô hấp không thuyên giảm sau vài tuần đến vài tháng. Tuy nhiên, tình trạng bệnh của mỗi người không giống nhau, do đó phương pháp điều trị cũng khác nhau. Trên thực tế, sẽ khó đánh giá được vấn đề bệnh lý hô hấp của bạn nếu không có sự hiểu biết rõ ràng và kỹ lưỡng về cách thực hoạt động của hơi thở.

 

 

Leave a Reply